Қазақстандағы білім беру реформаларын талқылағанда біз көбіне жаңа бағдарламалар, стандарттар мен басқару тетіктеріне назар аударамыз. Бірақ олардың мұғалімнің күнделікті кәсіби тәжірибесіне қалай әсер ететінін де сұрау маңызды.
Реформа енгізілді деген сөз оның барлық қатысушы үшін бірдей нәтиже бергенін білдірмейді.
Экологиялық көзқарас нені білдіреді?
Білім берудегі экологиялық көзқарас мұғалімнің әрекетін тек жеке қабілетіне немесе мотивациясына байланысты қарастырмайды. Оның кәсіби шешімдері мектеп мәдениетімен, әріптестермен қарым-қатынасымен, материалдық ресурстармен және басқару құрылымдарымен өзара байланыста қалыптасады.
Мысалы, мұғалімдерге қосымша жауапкершілік беру олардың мектептегі шешімдерге ықпал ету мүмкіндігін автоматты түрде арттырмайды. Міндеттерді бөлу мен билікті бөлісу — екі бөлек мәселе.
Кәсіби субъектілік туралы
Priestley, Biesta және Robinson (2015) мұғалімнің кәсіби субъектілігін (teacher agency) белгілі бір жағдайда жүзеге асатын құбылыс ретінде түсіндіреді. Мұнда бұрынғы тәжірибе, қазіргі жағдайлар мен болашаққа бағытталған мақсаттар өзара байланысады.
Осы тұрғыдан алғанда, мектепті дамыту туралы сөйлескенде мұғалімдердің қандай шешімдер қабылдай алатынын, олардың кәсіби пікіріне қаншалықты сенім білдірілетінін және сол шешімдерге қандай жағдай жасалғанын да зерттеу керек.
Ашық сұрақ
Білім беру реформаларының табысын жаңа құжаттардың санымен емес, мұғалімдер мен оқушылардың күнделікті тәжірибесінде болған өзгерістермен қалай бағалай аламыз?
Бұл — толық эссенің орнына сайттың құрылымы мен жариялау жүйесін тексеруге арналған редакциялық үлгі. Жариялаудан бұрын мәтін мен дереккөздерді автор тексеруі керек.
Әдебиет
Priestley, M., Biesta, G., & Robinson, S. (2015). Teacher agency: An ecological approach. Bloomsbury Academic.